Skip to main content

11-dars. Fayllar (Matnli fayllarga ma'lumot yozish)

Darsning Maqsadlari:​

  • Fayllar bilan ishlashni o'rganish.
  • Faylni e'lon qilish va ochish jarayonini tushunish.
  • Fayllarga ma'lumot yozish va o'qish uchun zarur funksiyalarni o'zlashtirish.
  • Fayl pozitsiyasini boshqarish funksiyalarini tushunish.

Fayllar Nima?​

Fayllar kompyuterda ma'lumotlarni saqlash va boshqarish uchun ishlatiladi. Fayllar matnli, binar yoki boshqa formatlarda bo'lishi mumkin. Bugungi darsda biz matnli fayllar bilan ishlashni o'rganamiz. Matnli fayllar — bu ASCII yoki Unicode kabi kodlashda yozilgan fayllardir.

Faylni E'lon Qilish​

Faylni e'lon qilish dasturda faylga murojaat qilish imkonini beradi. Buni FILE tipidagi o'zgaruvchi yordamida amalga oshiramiz.

Misol:​

FILE *fayl;

Izoh​

  • FILE — bu faylni boshqarish uchun foydalaniladigan tuzilma.
  • fayl — bu faylga murojaat qilish uchun ko'rsatkich.

Faylni Ochish: fopen​

Faylni ochish uchun fopen funksiyasidan foydalanamiz. Sintaksisi:

FILE *fopen(const char *filename, const char *mode);
  • filename — ochiladigan faylning nomi.
  • mode — faylni ochish rejimi (masalan, "r" — o'qish, "w" — yozish, "a" — qo'shish).

Misol:​

fayl = fopen("misol.txt", "w"); // Faylni yozish uchun ochamiz

Faylni Yopish: fclose​

Faylni yopish uchun fclose funksiyasidan foydalanamiz. Sintaksisi:

int fclose(FILE *stream);

Misol:​

fclose(fayl); // Faylni yopamiz

Faylni yopish kerak, chunki ochiq fayl bilan ishlashda xatoliklar yuzaga kelishi mumkin.

Faylga Ma'lumot Yozish: fputc va fputs​

fputc​

Bu funksiya bitta belgi (character) yozish uchun ishlatiladi.

int fputc(int char, FILE *stream);

Misol:​

fputc('A', fayl); // 'A' belgisini faylga yozamiz

fputs​

Bu funksiya satrni (string) faylga yozish uchun ishlatiladi.

int fputs(const char *str, FILE *stream);

Misol:​

fputs("Salom, dunyo!", fayl); // "Salom, dunyo!" satrini faylga yozamiz

fputc faqat bitta belgi yozadi, fputs esa butun satrni yozadi.

Fayldan Ma'lumot O'qish: fscanf​

Bu funksiya formatlangan ma'lumotlarni fayldan o'qish uchun ishlatiladi.

int fscanf(FILE *stream, const char *format, ...);

Misol:​

int son;
fscanf(fayl, "%d", &son); // Fayldan butun sonni o'qiymiz

fscanf formatlash imkoniyatini beradi, shuning uchun kerakli turdagi ma'lumotlarni olish osonlashadi.

Fayl Pozitsiyasini Boshqarish: fseek va ftell​

fseek​

Bu funksiya fayl ichida pozitsiyani o'zgartirish uchun ishlatiladi.

int fseek(FILE *stream, long offset, int whence);

Misol:​

fseek(fayl, 0, SEEK_SET); // Fayl boshidan boshlash

ftell​

Bu funksiya hozirgi pozitsiyani aniqlash uchun ishlatiladi.

long ftell(FILE *stream);

Misol:​

long pozitsiya = ftell(fayl); // Hozirgi pozitsiyani olish

fseek fayl ichida harakatlanish imkonini beradi, ftell esa qayerda ekanligimizni bilishimiz uchun kerak.

Xulosa​

Bugun biz fayllar bilan ishlashni, matnli faylga ma'lumot yozish va o'qish funksiyalarini o'rganib chiqdik. Fayllar dasturlashda muhim o'rin tutadi va ularni to'g'ri ishlatish dasturiy ta'minotni yanada samarali qiladi.

Savollar:​

  1. fopen va fclose funksiyalarining maqsadi nima?
  2. fputc va fputs o'rtasidagi farq nima?
  3. fscanf funksiyasining sintaksisi qanday?
  4. Fayl pozitsiyasini qanday boshqarishimiz mumkin?